By : mr.savapat chujam

ประวัติพระเครื่องเมืองกำแพงเพชร

ยอดพระเครื่องอันดับหนึ่ง ของจังหวัดกำแพงเพชร และจังหวัดใกล้เคียงจัดอยู่ในชุด "เบญจภาคี"ที่มีค่าในทางโภคทรัพย์ยิ่งนัก

ตำนานการสร้าง

พระกำแพงทุ่งเศรษฐีนั้น กำเนิดที่พระบรมธาตุนครชุม เมื่อคราวพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จประพาสเมืองกำแพงเพชรเมื่อปี พ.ศ.๒๔๔๙ ดังมีใจความดังต่อไปนี้ "เมื่อกินข้าวแล้ว ล่องเรือมาขึ้นที่วัดพระธาตุ วังเดิมเป็นพระเจดีย์เช่นเดียวกับที่วัดพระธาตุใหญ่ ๑ ย่อม ๒ องค์ พญาตะก่ารวมสร้าง ๓ องค์รวมเป็นองค์เดียวกัน แปลงรูปเป็นพระเจดีย์มอญ แต่ยังไม่แล้วเสร็จพญาตะก่าตายพะโป๊ะจึงได้มาปฏิสังขรณ์

ต่อมาได้ยกฉัตรยอดวังทำแต่มพะละแหม่งเพิ่งแล้ว แต่ฐานชุกชียังไม่ถือปูนไม่รอบพระเจดีย์องค์นี้ทาสีเหลือง มีลายสีเหลือง แลดูในน้ำงามดี มีพระครูอยู่ในวัดเป็นเจ้าคณะรองรูปหนึ่ง พระครูเจ้าคณะแขวงอำเภอ พรานกระต่ายอีกพวกหนึ่ง เป็นสองพวกออกจะลงรอยกัน มีโรงเรียนอยู่ในหมู่กุฏิมีราษฏรมาหาเป็นอันมาก "พระเจดีย์ทั้ง ๓ องค์นี้ นายชิด มหาดเล็ก หลานพระยาประธานคโรทัย วึ่งเป็นนายอำเภออยู่ในมลฑลนครชัยศรี ลาป่วยออกมารักษาตัว ไปได้ตำนาน และพระพิมพ์มาให้

ยังมีกษัตริย์พระองค์หนึ่ง ทรงพระนามว่า พระยาศรีธรรมโศกราช ทรงดำริที่จะบำรุงพระพุทธศาสนา จึงไปเชิญพระธาตุจากลังกา และสร้างเจดีย์บรรจุไว้ที่แควแม่น้ำปิงและแม่น้ำยมเป้นจำนวน ๘.๔๐๐๐ พระเจดีย์พระฤาษีจึงได้สร้างพระพิมพ์ขึ้นถวายพระญาศรีธรรมโศกราชเป็นอุปการะ จึงได้บรรจุพระธาตุ และพระพิมพ์ไว้ในพระเจดีย์ตั้งแต่นั้นมา เหตุที่พบพระพิมพ์กำแพงเพชรขึ้นนี้ เมื่อปีระกาเอกศก จุลศักราช ๑๒๑๑ สมเด็จพระพุฒาจารย์โต วัดระฆังฯ ขึ้นมาเยี่ยมญาติในเมืองกำแพงเพชร ได้อ่านแผ่นศิลาจารึกไทยโบราณที่มีอยู่ในวัดเสด็จ ได้ความว่า มีพระเจดีย์โบราณบรรจูพระบรมธาตุ อยู่บนบริเวณแม่น้ำปิง ฝั่งตะวันตก ตรงหน้าเมืองข้าม จึงได้ค้นขว้ากันขึ้นตามพพระเจดีย์ ๓ องค์ ชำรุด ทั้ง ๓ องค์ พญาตะก่า ขอสร้างรวมเป็นองค์เดียว จึงได้ลื้อพระเจดีย์ จึงได้พบพระพิมพ์และวิธีบูชา

นายชิดได้กล่าวสรุปถึงพระพิมพ์เมืองกำแพงเพชรเมื่อทูลเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีความว่า "วันที่ ๒๒ สิงหาคม รัตนโกสินทร์ศก ๑๒๕ ข้าพระพุทธเจ้า นายชิด มหาดเล็กวรเดช หลานพระยาประธานนคโรไทยจางวางเมืองอุทัยธานี เดิมได้รับราชการในกระทรวงมหาดไทยเป็นตำแหน่งนายอำเภอ อยู่มลฑลนครชัยศรีข้าพระพุทะเจ้าป่วยเจ็บทุพพลภาพ จึงกราบถวายบังคมลาออกจากหน้าที่ราชการ ขึ้นมารักษาตัวอยู่บ้านภรรยาที่เมืองกำแพงเพชร ข้าพระพุทธเจ้าได้สืบเสาะหาพระพิมพ์ของโบราณซึ่งมีผุ้ขุดค้นได้ ในเมืองกำแพงเพชรนี้ได้ไว้หลายอย่าง พร้อมพิมพ์แบบทำพระหนึ่งแบบขอพระราชทานทูลเกล้าฯ ถวาย

ข้าพระพุทธเจ้าได้สืบถามผู้เม่าผู้แก่ ถึงตำนานพระพิมพ์เหล่านี้ อันเป็นที่เชื่อถือกันในแขวงเมืองกำแพงเพชรสืบมาก่อนได้ความว่าพระพิมพ์เมืองกำแพงเพชรนี้ มีมหาชนเป็นอันมากนิยมนับถือฤาชามาช้านานแล้ว มีคุณานิสงฆ์แก่ผุ้สักการบูชาในปัจจุบัน หรือมีอนุภาพทำให้สำเร็จสมความปรารถนาแห่งผู้มีไว้สักการบูชาด้วยอเนกประการ"

สัณฐานของพระพุทธนี้ตามที่ได้มีผู้พบเห็นมีดังนี้

๑. พระลีลา (ที่ว่าพระเดินอย่างหนึ่ง
๒. พระยืนอย่างหนึ่ง ๓ พระนั่งสมาธิอย่างหนึ่ง

วัตถุที่ทำเป็นองค์พระต่างกันเป็น ๔ อย่าง คือ ๑. ดีบุก (หรือตะกั่ว) ๒. ว่าน อย่างหนึ่ง ๓. เกษรอย่างหนึ่ง ๔. ดินอย่างหนึ่ง

พระกำแพงซุ้มกอดำ พิมพ์ใหญ่

พระกำแพงซุ้มกอดำ พิมพ์ใหญ่

พระซุ้มกอกำแพงเพชรพิมพ์ใหญ่ กรุทุ่งเศรษฐีป็นพระที่เก่าอายุร่วมสมัย
ในยุคนั้น พระกรุลานทุ่งเศรษฐี เรื่องพุทธคุณก็คงจะเหมือนพระกำแพงฯทั่วๆไป
แต่พระองค์นี้เป็นพระที่เนื้อหาหนึกนุ่มซึ้งตา ใครมีก็อย่าปล่อยให้หลุดมือไปเสียก่อน
ละเดี๋ยวจะหาว่าไม่บอกกันแหล่งกำเหนิดพระกำแพงซึ้มกออยู่ที่วัดพระบรมธาตุ
จ.กำแพงเพชร ครั้งแรกที่จะได้พบพระเจดีย์บรรจุพระบรมธาตุ และพระพิมพ์
เดิมสมเด็จพระพุฒาจารย์โตขึ้นมาเยี่ยมญาติ ณ ที่เมืองำแพงเพชรแห่งนี้
ได้อ่านแผ่นศิลาจารึกอักษรไทยโบราณที่ประดิฐานอยู่ ณ พระอุโบสถวัดเสด็จ
ได้ความว่ามีเจดีย์โบราณบรรจุพระบรมธาตุอยู่ที่ฝั่งน้ำ
ปิงฝั่งตรงข้ามหน้าเมืองเก่า สามองค์ พระยากำแพง (น้อย )ผู้ว่าราชการอยู่ในยุคนั้น
ได้จัดการค้นคว้าพบวัดและพระเจดีย์สมดังตามอักษรในแผ่นศิลาจารึกที่ได้ระบุไว้
จึงได้ประกาศบอกบุญแก่ราษฏร และปฎิสังขรณ์เจดีย์ที่ได้ค้นพบ แต่เดิมมีสามองค์
องค์ใหญ่หนึ่งองค์ องค์ย่อมสององค์ และต่อมาได้ขออนุญาติรื้อเจดีย์ แล้วสร้างใหม่
เป็นองค์เดียว ขณะที่รื้อนั้นได้พบพระพุทธรูป พระพิมพ์ และแผ่นลานเงินอักษรขอม
พระเครื่องเมืองกำแพงเพชรเป็นพระยอดพระเครื่อง ได้มีการสร้างมาแต่โบราณและ
เป็นศิลปะสุโขทัยโดยแท้จริง นอกจากนี้แล้ว พระที่แตกหักชำรุดเสียหายที่อยู่ในกรุนั้น
สมเด็จพุฒาจารย์ (โต ) ได้นำมาปล่นแล้วนำมาผสมลงในเนื้อพระ ของท่าน จนเป็นที่นิยม
ที่สุดอยู่ทุกวันนี้ และเชื่อว่าน่าจะมีเกจิบางท่านในยุคนั้นได้นำมาผสมผสานในพระเครื่อง
ของท่านด้วยเช่นกัน โดยเฉพาะพระปิดตาเนื้อดิน ในยุคนั้นเป็นแน่แท้ ถ้าศึกษาเจาะลึก
กันจริงๆ แล้วและพระเครื่องเหล่านั้นจะเป็นที่นิยมตลอดกาล


พระซุ้มกอพิมพ์ใหญ่ สภาพพอสวยดูง่ายเนื้อจัด เนื้อประเภทนี้ เป็นเนื้อดินผสมว่านเนื้อนุ่มเนียนตาด้านหน้าเมื่อส่องสู้กล้องชมัด
พิมพ์นี้นี่แหละเรียกว่าพิมพ์ใหญ่มีลายกนกแต่เนื่องจากผ่านการ
ใช้มาแล้ว ทำให้ผิมหลุดร่อนไปบ้างก็ถือว่าเป็นเรื่องปกติ
เพราะ ของเก่าแก่ผ่านร้อนผ่านหนาวมาเยอะ ย่อมมีสึกกร่อน
ไปบ้างเป็นไปตามธรรมชาติแหละครับท่าน

พระกำแพงซุ้มกอ (กรุพิกุล)

เนื้อหาหนึกนุ่มเนียนตา คราบฝ้ากรุและรารักษ์ยังอยู่ครบครันดูง่าย
พิมพ์ทรงถูกต้องตามหลักสากล ที่มีปรากฏตามนิตยสารทั่วๆไปนิยมกัน
องค์นี้เนียนหนึกนุ่ม มีสองสี ที่ดูแล้วดึงดูดจิตใจได้ชงัดนัก พิมพ์ลายกระนก
สวยคม งดงามเป็นไปตามธรรมชาติจริงๆ นักเป็นองค์ครูได้อีกพิมพ์หนึ่ง
พระกำแพงซุ้มกอซึ่งเป็นที่นิยมกันมากมีอยู่ หลายกรุด้วยกัน คือ กรุวัดบรมธาตุ
กรุวัดซุ้มกอ กรุวัดเจดีย์กลางทุ่ง (วัดทุ่งเศรษฐี) และกรุพิกุล (วัดหนองพิกุล)เป็นต้น
แล้วท่านมีพระกำแพงของกรุใดก็ได้ดีทั้งนั้นแหละท่านขอให้แท้เถอะนะเปี่ยมล้น
ไปด้วยพุทธคุณ กิริมิทิ กุรุมุทุ กะระมะทะ เกเรเมเท นี่เป็นพระคาถา ที่ถูกค้นพบ
ในกรุวัดบรมธาติ ใช้ท่องก่อนออกจากบ้าน

พระซุ้มกอกำแพงเพชร พิมพ์กใหญ่ (กรุทุ่งเศษฐี)

พระซุ้มกอกำแพงเพชร พิมพ์ใหญ่ไม่มีลายกนก

ขอบคุณ http://www.phrakruangputhorn.com